भारतामध्ये बेरोजगारी कमी करून तरुणांना स्वावलंबी बनवण्यासाठी केंद्र सरकारने सुरू केलेली PMEGP (Prime Minister’s Employment Generation Programme) योजना 2026 मध्येही लाखो लोकांसाठी मोठी संधी ठरत आहे. स्वतःचा उद्योग सुरू करण्यासाठी भांडवल नसल्यामुळे अनेकांचे स्वप्न अपूर्ण राहते. अशा वेळी PMEGP योजना आर्थिक मदत, अनुदान (Subsidy) आणि बँक कर्ज उपलब्ध करून देत व्यवसाय सुरू करण्याचा मार्ग सोपा करते.
ही योजना Khadi and Village Industries Commission (KVIC) मार्फत राबवली जाते आणि ग्रामीण तसेच शहरी भागातील उद्योजकांना लाभ देते.
या सविस्तर लेखात आपण जाणून घेणार आहोत:
- PMEGP योजना काय आहे?
- 2026 मध्ये किती कर्ज मिळते?
- सबसिडी किती आहे?
- पात्रता निकष
- अर्ज प्रक्रिया (Step by Step)
- आवश्यक कागदपत्रे
- कोणते व्यवसाय सुरू करता येतात?
- फायदे, तोटे आणि महत्त्वाच्या सूचना
- वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
PMEGP योजना म्हणजे काय?
PMEGP ही केंद्र सरकारची रोजगार निर्मिती योजना आहे. या योजनेचा मुख्य उद्देश म्हणजे नवीन सूक्ष्म उद्योग (Micro Enterprises) सुरू करण्यासाठी आर्थिक सहाय्य देणे आणि देशात रोजगाराच्या संधी निर्माण करणे.
ही योजना विशेषतः खालील लोकांसाठी उपयुक्त आहे:
- बेरोजगार तरुण
- महिला उद्योजक
- ग्रामीण भागातील नागरिक
- SC/ST, OBC, दिव्यांग व्यक्ती
योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट
- नवीन उद्योगांची स्थापना
- ग्रामीण आणि शहरी भागात रोजगार निर्मिती
- तरुणांना स्वावलंबी बनवणे
- पारंपरिक उद्योगांना प्रोत्साहन
2026 मध्ये PMEGP अंतर्गत किती कर्ज मिळू शकते?
| व्यवसाय प्रकार | कमाल प्रकल्प खर्च |
|---|---|
| उत्पादन (Manufacturing) | ₹50 लाख पर्यंत |
| सेवा (Service) | ₹20 लाख पर्यंत |
स्वतःचा हिस्सा (Margin Money)
- सामान्य प्रवर्ग: 10%
- विशेष प्रवर्ग (SC/ST/महिला/दिव्यांग): 5%
सबसिडी (अनुदान)
| क्षेत्र | सामान्य प्रवर्ग | विशेष प्रवर्ग |
|---|---|---|
| ग्रामीण | 25% | 35% |
| शहरी | 15% | 25% |
पात्रता निकष (Eligibility Criteria)
PMEGP कर्जासाठी अर्ज करण्यासाठी खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
- अर्जदार भारतीय नागरिक असावा
- वय किमान 18 वर्षे
- किमान 8वी उत्तीर्ण (₹10 लाखांपेक्षा जास्त प्रकल्पांसाठी)
- नवीन व्यवसाय असावा (जुना व्यवसाय पात्र नाही)
- स्वयं सहाय्यता गट (SHG) देखील पात्र
PMEGP Loan Apply कसे करावे? (Step by Step Guide)
Step 1: अधिकृत पोर्टलवर नोंदणी
PMEGP साठी अर्ज ऑनलाइन पद्धतीने करावा लागतो. अर्ज करण्यासाठी Khadi and Village Industries Commission च्या अधिकृत संकेतस्थळावर जाऊन नोंदणी करावी.
Step 2: अर्ज फॉर्म भरणे
- वैयक्तिक माहिती
- व्यवसायाचा प्रकार
- प्रकल्प खर्च
- आवश्यक कागदपत्रे अपलोड
Step 3: प्रकल्प अहवाल सादर करणे
तुमचा प्रकल्प अहवाल (Project Report) स्पष्ट आणि व्यवस्थित असावा. यात व्यवसायाचा उद्देश, खर्च, अपेक्षित नफा यांचा तपशील असावा.
Step 4: जिल्हा टास्क फोर्स कमिटी (DTFC) मुलाखत
तुमच्या अर्जाची तपासणी केली जाईल आणि आवश्यक असल्यास मुलाखत घेतली जाईल.
Step 5: बँक कर्ज मंजुरी
बँक तुमची कागदपत्रे तपासून कर्ज मंजूर करेल आणि सबसिडी सरकारकडून बँकेत जमा केली जाईल.
आवश्यक कागदपत्रे
- आधार कार्ड
- पॅन कार्ड
- रहिवासी पुरावा
- शैक्षणिक प्रमाणपत्र
- जातीचा दाखला (लागू असल्यास)
- प्रकल्प अहवाल
- पासपोर्ट साइज फोटो
PMEGP अंतर्गत कोणते व्यवसाय सुरू करता येतात?
PMEGP अंतर्गत अनेक उद्योग सुरू करता येतात:
उत्पादन उद्योग
- अगरबत्ती उत्पादन
- साबण बनविणे
- पेपर बॅग उत्पादन
- फर्निचर मॅन्युफॅक्चरिंग
- मसाला प्रक्रिया उद्योग
सेवा उद्योग
- मोबाईल रिपेअरिंग
- ब्यूटी पार्लर
- सायबर कॅफे
- शिवणकाम केंद्र
- किराणा दुकान
ग्रामीण भागासाठी विशेष फायदे
ग्रामीण भागातील नागरिकांना जास्त सबसिडी दिली जाते. त्यामुळे कमी गुंतवणुकीत मोठा उद्योग सुरू करता येतो.
PMEGP योजनेचे फायदे
- ✔️ कमी स्वतःचा हिस्सा
- ✔️ जास्त अनुदान
- ✔️ बँकेमार्फत कर्ज
- ✔️ रोजगार निर्मिती
- ✔️ ग्रामीण उद्योगांना चालना
अर्ज करताना घ्यायची काळजी
- चुकीची माहिती देऊ नका
- प्रकल्प अहवाल नीट तयार करा
- बँकेशी संपर्क ठेवा
- कर्ज वेळेत फेडा
PMEGP योजनेचे संभाव्य तोटे
- कर्ज मंजुरीस वेळ लागू शकतो
- कागदपत्रांची तपासणी कठोर असते
- प्रकल्प योग्य नसेल तर नकार मिळू शकतो
यशस्वी होण्यासाठी टिप्स
- बाजारपेठेचा अभ्यास करा
- योग्य व्यवसाय निवडा
- प्रकल्प अहवाल व्यावसायिक पद्धतीने तयार करा
- खर्च नियंत्रण ठेवा
- डिजिटल मार्केटिंग वापरा
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
Q1. PMEGP कर्जासाठी हमी आवश्यक आहे का?
₹10 लाखांपर्यंत सामान्यतः अतिरिक्त हमी लागत नाही (बँकेच्या नियमांनुसार बदलू शकते).
Q2. जुना व्यवसाय PMEGP अंतर्गत पात्र आहे का?
नाही, फक्त नवीन उद्योग पात्र आहे.
Q3. कर्ज किती वर्षांत फेडावे लागते?
साधारणतः 3 ते 7 वर्षे (बँकेनुसार बदलू शकते).
निष्कर्ष
2026 मध्ये स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्यासाठी PMEGP योजना ही एक उत्तम आणि सुरक्षित पर्याय आहे. कमी स्वतःचा हिस्सा, जास्त सबसिडी आणि सरकारी पाठबळ यामुळे व्यवसाय सुरू करणे सोपे होते.
जर तुम्ही उद्योजक होण्याचे स्वप्न पाहत असाल, तर आजच PMEGP Loan Apply करून तुमच्या यशस्वी भविष्यासाठी पहिले पाऊल उचला.
सरकारच्या या योजनेचा योग्य वापर केल्यास तुम्ही केवळ स्वतःसाठीच नव्हे तर इतरांसाठीही रोजगाराच्या संधी निर्माण करू शकता.