रमजान हा इस्लाम धर्मातील अत्यंत पवित्र आणि बरकतयुक्त महिना आहे. या महिन्यात केवळ रोजा (उपवास) ठेवणेच नव्हे तर अतिरिक्त नमाज, कुरआन पठण आणि दुआ यांना विशेष महत्त्व आहे. यामधील एक महत्त्वाची नमाज म्हणजे तरावीहची नमाज.
तरावीह ही इशा नमाजेनंतर रमजानमध्ये अदा केली जाणारी विशेष सुन्नत नमाज आहे. तरावीहच्या दरम्यान विशिष्ट दुआ वाचली जाते, जी “तरावीहची दुआ” म्हणून ओळखली जाते.
तरावीह म्हणजे काय?
“तरावीह” हा शब्द अरबी भाषेतील “राहा” या शब्दापासून आला आहे, ज्याचा अर्थ विश्रांती घेणे असा होतो.
तरावीह नमाज साधारणपणे 20 रकात (काही ठिकाणी 8 रकात) अदा केली जाते. प्रत्येक 4 रकातनंतर थोडी विश्रांती घेतली जाते — याच वेळी तरावीहची दुआ वाचली जाते.
तरावीहची प्रसिद्ध दुआ (अरबी मजकूर)
سُبْحَانَ ذِي الْمُلْكِ وَالْمَلَكُوتِ
سُبْحَانَ ذِي الْعِزَّةِ وَالْعَظَمَةِ وَالْهَيْبَةِ وَالْقُدْرَةِ وَالْكِبْرِيَاءِ وَالْجَبَرُوتِ
سُبْحَانَ الْمَلِكِ الْحَيِّ الَّذِي لَا يَنَامُ وَلَا يَمُوتُ
سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّنَا وَرَبُّ الْمَلَائِكَةِ وَالرُّوحِ
اللَّهُمَّ أَجِرْنَا مِنَ النَّارِ
يَا مُجِيرُ يَا مُجِيرُ يَا مُجِيرُ
मराठी अर्थ
“संपूर्ण सत्ता आणि राज्याचा स्वामी अल्लाह पवित्र आहे.
संपूर्ण गौरव, महानता, शक्ती आणि सामर्थ्याचा स्वामी पवित्र आहे.
तो जिवंत राजा आहे जो ना झोपतो ना मरतो.
तो पवित्र आहे, आमचा आणि फरिश्त्यांचा पालनकर्ता आहे.
हे अल्लाह! आम्हाला नरकाच्या आगीपासून वाचव.
हे रक्षण करणाऱ्या प्रभू, आम्हाला संरक्षण दे.”
तरावीह नमाज अदा करण्याची स्टेप बाय स्टेप पद्धत
स्टेप 1: इशा नमाज अदा करा
सर्वप्रथम इशाची फर्ज आणि सुन्नत नमाज पूर्ण करा.
स्टेप 2: तरावीहची नियत करा
मनात नियत करा: “मी अल्लाहसाठी रमजानची तरावीह नमाज अदा करीत आहे.”
स्टेप 3: दोन-दोन रकात नमाज अदा करा
तरावीह दोन रकात करून पूर्ण केली जाते.
स्टेप 4: प्रत्येक 4 रकातनंतर विश्रांती
चार रकातनंतर थोडी विश्रांती घेतली जाते.
स्टेप 5: तरावीहची दुआ वाचा
विश्रांतीदरम्यान वर दिलेली दुआ श्रद्धेने वाचा.
स्टेप 6: नमाज पूर्ण करा
20 रकात पूर्ण झाल्यानंतर वितर नमाज अदा करा.
तरावीहचे आध्यात्मिक महत्त्व
- रमजानमध्ये जास्तीत जास्त सवाब मिळतो
- कुरआन पूर्ण ऐकण्याची संधी मिळते
- आत्मशुद्धी होते
- अल्लाहशी जवळीक वाढते
तरावीह घरात की मशिदीत?
दोन्ही योग्य आहेत.
- मशिदीत जमातने अदा करणे अधिक सवाबाचे मानले जाते
- घरातही कुटुंबासह अदा करता येते
तरावीहमधील कुरआन पठण
रमजानमध्ये पूर्ण कुरआन 30 दिवसांत पूर्ण करण्याची परंपरा आहे.
इमाम दररोज काही भाग वाचतात, ज्यामुळे महिन्याच्या शेवटी संपूर्ण कुरआन पूर्ण होते.
तरावीह करताना लक्षात ठेवण्याच्या गोष्टी
- एकाग्रता ठेवा
- मोबाईल वापर टाळा
- शांतपणे दुआ करा
- थकवा आला तरी संयम ठेवा
सामान्य चुका टाळा
- फक्त वेगाने नमाज पूर्ण करणे
- दुआ न वाचणे
- गोंधळ करणे
- इतरांना त्रास देणे
महिलांसाठी तरावीह
महिलांनी घरात तरावीह अदा करणे अधिक योग्य मानले जाते.
त्या देखील पूर्ण सवाब मिळवू शकतात.
FAQ – वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
1) तरावीह नमाज फर्ज आहे का?
नाही, ती सुन्नत-ए-मुअक्कदा आहे (खूप महत्त्वाची सुन्नत).
2) 8 रकात की 20 रकात?
दोन्ही पद्धती मान्य आहेत. बहुतेक ठिकाणी 20 रकात अदा केली जाते.
3) तरावीहची दुआ अनिवार्य आहे का?
नाही, पण ती वाचणे पुण्यदायी आहे.
4) दुआ मराठीत म्हणू शकतो का?
हो, अरबी जमत नसेल तर आपल्या भाषेत दुआ करू शकता.
5) जर दुआ लक्षात नसेल तर काय करावे?
कुठलीही छोटी दुआ किंवा “सुभानअल्लाह, अल्हम्दुलिल्लाह” म्हणू शकता.
6) मुलांनी तरावीह अदा करावी का?
हो, लहानपणापासून सवय लावणे चांगले.
7) आजारी व्यक्ती काय करेल?
बसून किंवा घरी अदा करू शकतो.
निष्कर्ष
तरावीह ही रमजान महिन्यातील एक विशेष आणि पवित्र इबादत आहे. तिच्याद्वारे मुस्लीम अल्लाहकडे अधिक जवळीक साधतो. तरावीहची दुआ ही केवळ शब्द नसून ती अल्लाहच्या महानतेची स्तुती आणि नरकापासून संरक्षणाची विनंती आहे.
रमजानमध्ये प्रत्येक रात्री तरावीह अदा करून, दुआ करून आणि कुरआन ऐकून आपण आध्यात्मिक उन्नती साधू शकतो.